Prześcielenie łóżka i zmiana bielizny pościelowej u lżej chorego
Łóżko powinno być prześciełane przynajmniej jeden raz dziennie, a w razie potrzeby tak często, jak tego wymaga wygoda chorego. Czynność ta powinna być wykonana bardzo starannie i zapewniać dokładne usunięcie okruchów, wyrównanie zmarszczek, przetrzepanie poduszek, wymianę części brudnych na czyste. Trzeba uważać, aby w tym czasie nie narażać chorego na niewygodę.Łóżko można prześciełać po uprzednim przeniesieniu chorego na fotel lub tapczan, lub też gdy znajduje się w łóżku.
Do przenoszenia chorego w pozycji leżącej potrzebne są trzy osoby, które stają po jednej stronie łóżka: najwyższa najbliżej głowy chorego, najsilniejsza w środku, a najsłabsza w nogach. Po odsłonięciu przykrycia chory krzyżuje ręce na piersiach, a osoby przenoszące wsuwają ręce głęboko pod chorego: pierwsza pod głowę i plecy oraz w pasie, druga w pasie i wysoko pod uda, trzecia pod uda i podudzia. Po uniesieniu chorego, przekręcają jego ciało ku sobie, aby ciężar spoczął na ich ramionach i barkach, a następnie przesuwają się ku uprzednio przygotowanemu miejscu, na którym spokojnie go układają (ryć. 5).
W celu odwrócenia chorego z pleców
na bok trzeba stanąć przy łóżku, po tej stronie, na którą zamierzamy go położyć. Następnie pochylając się nad nim wsuwamy z drugiej strony jedną rękę pod jego bark, a drugą pod biodra i ostrożnie odwracamy. W czasie tych czynności, aby mieć dobre oparcie, trzeba jedną nogę wysunąć przed drugą, a obydwie dobrze oprzeć o podłogę. Ręce chorego po odwróceniu na bok należy ułożyć z przodu, a nogi lekko ugięte w kolanach jedną przed drugą. Dla podparcia można pod plecy podłożyć poduszkę.
Podstawowe wyposażenie łóżka
& materac, najlepiej jednoczęściowy, z włosia albo mikrogumy; materace trzyczęściowe łatwo się rozsuwają,
e podkłady gumowe albo z plastyku (150 x 100 cm) zabezpieczające łóżko przed zabrudzeniem; dla chorych zanieczyszczających się potrzebny jest dodatkowy duży podkład plastykowy lub gumowy dla przykrycia nim całego materaca, a także plastykowy pokrowiec na poduszkę,
e 2—3 lekkie koce, które są praktyczniejsze od kołdry lub pierzyny, ale trzeba niej należy przygotować i ułożyć blisko potrzebne przybory. Kiedy chory jest uniesiony, jedna z osób podtrzymuje go, a druga wykonuje zamierzone czynności. Jeżeli chory jest w takim stanie, że nie może sam odwrócić się na bok, musi mu w tym pomóc jedna osoba lub dwie osoby w zależności od jego stanu zdrowia, wagi itp.
Łóżko i jego wyposażenie
Najważniejszym sprzętem zapewniającym choremu wygodę jest łóżko, ponieważ zwykle pozostaje on w nim bardzo długo, niejednokrotnie przez cały czas, nieraz nawet bez możliwości zmiany pozycji. Najlepsze jest tzw. łóżko szpitalne, łatwe do umycia, a więc metalowe albo emaliowane. Ważne są wymiary łóżka, mają one bowiem znaczenie zarówno dla chorego, jak i dla osoby pielęgnującej. Oto one: długość 190—200 cm, wysokość 65 cm, szerokość 90 cm. Szerokość i wysokość mają szczególne znaczenie dla osób pielęgnujących. Łóżka szersze i niższe stwarzają konieczność wykonywania czynności pielęgnacyjnych w pozycji zgiętej, co z reguły powoduje ból kręgosłupa i szybkie męczęnie się. Podwyższenie niskiego łóżka można uzyskać dorabiając do niego odpowiednie podstawki (ryć. 1b). Łóżko powinno mieć sprężystą, najlepiej stalową siatkę, aby dobrze utrzymywała materac i nie zapadała się pod chorym. Dobrze jest, jeżeli łóżko ma kółka i wmontowane unoszone wezgłowie, jeżeli bez trudu można zastosować przyczepy boczne, konieczne wówczas, gdy zachodzi potrzeba zakładania drabinek zabezpieczających (takich, jakie używane są w łóżeczkach dziecięcych).
Światło dzienne nie powinno razić chorego, dlatego w oknach należy zawiesić zasłony. Światło sztuczne powinno zapewniać choremu możliwość wykonywania różnych czynności w łóżku, jest więc potrzebna — oprócz centralnie umieszczonej lampy — lampka nocna. Niektórzy chorzy przyjmują chętnie pozostawianie przyćmionego światła na całą noc. Najlepsza temperatura pomieszczenia to 18—20°C. Przy centralnym ogrzewaniu należy regulować wilgotność powietrza zawieszając zbiorniczki z wodą na kaloryferach. Gdy pomieszczenie ogrzewane jest piecem kaflowym, specjalną uwagę należy zwracać na usuwanie popiołu i nakładanie węgla do pieca. Popiół trzeba usuwać tak, aby nie powodować unoszenia się pyłu. Najlepiej wybierać go do wiadra przykrywanego wilgotną ścierką. Nakładanie węgla do pieca powinno odbywać się cicho.
Podłogi odkurzać na wilgotno, wykładziny podłogowe i dywany — czyścić za pomocą odkurzacza. Kurz z mebli, kaloryferów i różnych przedmiotów trzeba ścierać ostrożnie, najlepiej za pomocą lekko wilgotnej ściereczki. W pokoju musi być zawsze świeże powietrze. Pomieszczenie trzeba więc często wietrzyć i dbać o to, aby możliwie szybko usuwać wszystkie źródła przykrych zapachów. Wietrzyć można w sposób bezpośredni, tj. przez otwarcie okna w pokoju chorego, albo pośredni, przez przewietrzenie pokoju sąsiedniego i późniejsze otwarcie drzwi.
Przy łóżku powinien być dywanik, dobrze umocowany, aby nie ślizgał się po podłodze. Jest to ważne tak ze względu na chorego, jak i na osobę pielęgnującą. W zasięgu ręki chorego należy umieścić dzwonek, a także przygotować miejsce na ustawienie potrzebnych przedmiotów, w tym także tych najbardziej przez niego lubianych, jak np. fotografii, drobnych pamiątek. Należy pomyśleć o takiej dekoracji wnętrza (kwiaty, zasłony itp.), aby odpowiadała choremu. Dobrze jest, jeżeli może on korzystać z radia i telewizora.
Pokój chorego powinien być czysty. Sprzątać powinno się codziennie, zabezpieczając przed unoszeniem się kurzu.
Zapewnienie choremu wygody i dobrych warunków
Pomieszczenie chorego
Pomieszczenie, w którym chory przebywa powinno:
e jemu samemu zapewniać zaspokojenie różnych potrzeb,
osobom pielęgnującym ułatwiać wykonywanie koniecznych czynności.
W zaspokojeniu różnych potrzeb chorego bardzo ważną sprawą jest np. ustawienie łóżka. Chorzy przeważnie wolą, aby było ono przystawione jednym bokiem do ściany, pragną również widzieć osoby wchodzące do pokoju i mieć możliwość wyglądania przez okno, ale często boją się przeciągów. Natomiast możliwość dostępu do chorego z obu stron, bez konieczności przesuwania łóżka, ma duże znaczenie w pielęgnowaniu.
Do tego celu trzeba założyć zeszyt i podzielić na trzy części, przeznaczone na:
® plan zajęć i uwagi związane z wykonywaniem czynności pielęgnacyjnych, 9 objawy zaobserwowane u chorego, % zlecenia lekarskie.
Plan pielęgnowania powinien zawierać wykaz tych czynności, które są wykonywane codziennie, w poszczególnych dniach tygodnia i miesiąca, z odpowiednimi uwagami, tj. zarówno z różnymi wskazówkami związanymi z ich wykonywaniem, jak i z zaznaczeniem, kto i kiedy je wykonuje.
W obserwacji chorego chodzi nie tylko o stałe objawy choroby, ale także o uchwycenie tych zjawisk, które szybko przemijają. W notatkach powinny znaleźć się zarówno zapisy tego, co mówi chory, jak i spostrzeżenia osób pielęgnujących. Zapisy powinny być zawsze dokładne i oznaczone datą.